عمومی

آیا اوضاع زمان ما با روزگار قدیم فرقی کرده است؟

شاید بتوان پرسید نشانه های این مقایسه چیست؟ نمادهای تغییر، آزادی، رفاه، کار، فرهنگ و…

امروز شرح حال فخر رازی در طبقات الشافیه سبکی (771 م) را مرور می کردم. فکر کردم با توجه به شاخص آزادی فکری و اگر با ما امروز مقایسه شود، ببینم چه بر سر او آمده است. عظمت فخر رازی را می دانیم. خدمات ارزنده ای که دارند، نقدهایی که به نظرات دیگران دارند. او وظایف بزرگ و مهمی دارد. نقشی که او در تغییر جهت معرفت دینی ایفا کرد و … در واقع از مهم ترین متفکران دینی در قرن ششم تا زمان مرگش در سال 606 هجری قمری است.

مردم آن زمان با او چه کردند؟

سوباکی نوشت: «پس از آشنایی با علم به خوارزم رفت و در آنجا با معتزله گفتگو کرد که به خروج او انجامید. [اخراج] اهل آن شهر بود. سپس به موره النهر رفت و در آنجا با سختی های خوارزم مواجه شد. از آنجا وارد شد و به سمت ری رفت. مدتی نزد سلطان شهاب الدین غوری بود و به دربار سلطان محمد خوارزمشاه وارد شد و نزد او بالاترین مقام را کسب کرد و در خراسان ساکن شد… مدتی در هرات بود و با عقاید مخالفت کرد. در کرمیان با او افتاد و گویند به او زهر داد و از زهر مرد. (سبکی، 8/86) در زمان خوارزمشاه، سلطان نزد او می آمد.

ساباکی می افزاید: شمس الدین ذهبی نام او را در کتاب «المیزان» در میان «ضعیفان» آورده است و من در حاشیه کتاب نوشتم که جای او نیست. (سبکی، 8/88) مدهبه نامه ای پر از لعن و سخنان بد نوشت و بر قربانگاه خود نهاد. آمد و خواند. او با پسر، همسر و بردگانش بد رفتار می کرد. آنها را خواند و گفت: اگر چنین است، از آنها می خواهم که توبه کنند! بله، پسر، زن و غلامم نگفتند خدا جسم است. [صبحت ها طولانی بود]. (سبکی: 8/90-91) این زندگی یک عالم در کشورهای اسلامی است. [سنی] به خاطر همین مقام و مسئولیت است که گرفتار ظلم مردم شده است. وقتی با اسماعیلیان درگیری پیدا کرد، عصایی را کنار تختش گذاشتند.

حالا می توان مقایسه کرد که آیا اوضاع در کشور خوب پیش رفته است یا نه. این گزارش به لحاظ ستایشی که از وجود آزادی اندیشه در تمدن اسلامی می کنیم نیز مفید است.

6565

دکمه بازگشت به بالا