عمومی

روایتی از طرح ترافیک تهران در دوران قاجار

160 سال پیش اولین سامانه تردد برای جلوگیری از ورود غذاهای دریایی به منطقه «میدان ارگ» یا «باغ گلشن» راه اندازی شد. اکنون گاوهای تهران جای خود را به دوچرخه های فلزی داده اند که هر روز در هیچ یک از جاده هایی که می خواهند نخواهند رفت.

پس از احداث «میدان توپخانه» جدید در «میدان ارگ سلطنتی»، توپ ها و سلاح ها به میدان ارگ منتقل شدند و حوضی هشت ضلعی در مرکز میدان ارگ ساختند. در اطراف آن جاده ای سنگی ساخت و قسمت های دیگر بارگاه را به فضای سبز وقف کرد. آنها همچنین باغ ها را با ستون های سنگی و تیرهای چوبی محصور کردند. یک سال بعد برای جلوگیری از عبور احشام از میدان، کانال شرقی را پر کرد و جاده ای را در آنجا ساخت و با وسایل جدید شروع کرد و با افتتاح بازار ادامه داد. سرانجام دروازه ای در خارج از شهر ساخته شد و به همین دلیل مسیر وحش بار در محدوده میدان ارگ قطع شد.

محمدحسن خان اعتمادالسلطنه نوشته است: «قرار شد کالایی که او حمل می‌کرد سالم باشد. شهر انباشته شد و بزرگراه به بازار کشیده شد.» این همان خیابان ناصریه آن زمان یا ناصر خسروی فعلی است.

177 سال پیش به رهبری میرزا تقی خان امیرکبیر همه سفرها به تهران ثبت شد. بلافاصله پس از سفر ناصرالدین شاه به قم، دولت دستور ورود و خروج دروازه های تهران را طبق مجوز صادر کرد و آن را «گیت تیکت» نامید. پس از دریافت بلیت، نام مسافر، علت سفر، مقصد و حرکت وی مورد سوال و عکسبرداری قرار گرفت. این کار به منظور حفظ امنیت سیاسی انجام شد. از آنجایی که در زمان ناصری، این شهر بخش مهمی از امپراتوری بود، ورود و خروج گندم هر روز دوباره ثبت می شد. حتی سندی از اسامی افرادی که از دروازه های مختلف تهران آمده و رفته اند نوشته شده است. تهران در آن زمان دارای 12 دروازه از جمله دروازه های «حضرت عبدالعظیم»، «غار»، «خانی آباد»، «گمرک»، «قزوین»، «باغشاه»، «یوسف آباد»، «دولت»، «شمیران»، دوشان تپه «دولاب» و «خراسان».

تردد در جاده های تهران در آن زمان مستلزم ساخت و ساز بود، بنابراین دستور داد راه ها را تعمیر کنند. کوروش سعدوندیان در کتاب «نخستین تهران» می نویسد: «در سال 1267 هجری قمری برای اولین بار راه های تهران تعمیر شد، از «ارگ» سرچشمه گرفت.

ماجرای ترافیک تهران در دوره قاجار

روزنامه «وقایع اتفاقیه» در سی و ششمین دوره این دوره گزارش می دهد: آنچه از قبل هرکسی نباید داشته باشد. در این هنگام دستور داده شد که هرکس می تواند گاری راه بیندازد و با مزرعه کارمندان دولت بر علیه مقامات، در مسافرت یا در خانه همایون سوار شود. معیرالممالک می گوید: «در این صورت به مردم اجازه داده است و این ظروف در کارخانه ابواب الجمعه نزدیک خلایق ساخته می شود».

همین روزنامه همچنین در شماره سی و هشتم خود نوشت: «به دلیل روند کنونی واگن‌های تهران و روان‌تر و بهتر بودن مسیرهای مواصلاتی، تصمیم گرفته شده است که راه‌آهن در حاشیه جاده بسته شود. قلعه سلطنتی برهنه خواهد شد. به طوری که اسب ها و کالسکه ها راحت تر عبور می کنند و با پای پیاده نفس می کشند. «آنها در وسط خط راه آهن کار می کنند و دو طرف مسیر کمی برآمده است تا عابران پیاده مانند یک سکو عبور کنند و آن را با تخته سنگ های بزرگ ردیف می کنند و جاده ها از آن عبور می کنند. امروز ساخته شده است.”

روزنامه «وقایع اتفاقیه» نیز در فصل 39 نوشت: روزنامه‌ها در گذشته درباره گاری می‌خوانده‌اند، یعنی سوار شدن بر گاری در بین مردم رایج است و باید قانون را به دولت بر ضد ایران تسری داد و مردم را نیز در بر گرفت. بتوانند به راحتی در جاده ها و جاده ها تردد کنند همچنین اعلام شده است که بر اساس تصمیم معتمدین دولتی علیه آنها، مقرب الخاقان «معیرالممالک» یک باربری در قرخانه مبارکه راه اندازی کرده است. به طوری که هر تعداد وسیله نقلیه که بخواهند ساخته و پرداخته شود و هر کسی بتواند آن را انجام دهد.» و رجال دولت مخالف نیستند، بلکه کسانی که از تجار و بازرگانان و غیره می خواهند، از دولت اجازه می گیرند که کارخانه مذکور را نام ببرند و هر چه بخواهند و ملتی که بخواهند خواهند بود. به زودی دستگیر شد.»

می گویند اولین واگن ها قبل از حرکت معیرالممالک در اصفهان ساخته شد. گاری هایی که به نوشته روزنامه وقایع اتفاقیه از واگن های فرنگ بهتر و بهتر بود.

در این بین اکثر خیابان های تهران از جمله خیابان لاله زار، سی تیر، بخشی از میدان حسن آباد و بازار تهران به گونه ای طراحی شده اند که زیباتر باشند و به تقلید از کشور همسایه مان ترکیه که ظاهر خوبی دارند اما عابران پیاده اینطور نیستند. چون یا پاهایشان در این تکه ها گیر می کند و پدر کفششان می افتد یا وقتی باران و برف می بارد، سنگ های شل آب به کفش و زانوشان می ریزند.

انتهای پیام/

دکمه بازگشت به بالا