عمومی

هشداری درباره پیامدهای خشکسالی در جامعه ایران

خشکسالی بار سنگینی بر دوش زنان از نظر نقش آنها در مراقبت از خانه می گذارد. علاوه بر این، مهاجرت بسیاری از مردان جوان، برابری جنسیتی را در شهرها مختل کرده است. گزارش ها حاکی از آن است که در نتیجه افزایش ناامیدی، پیامدهای منفی برای ازدواج و تولد اتفاق افتاده است.

کودکان آسیب پذیرترین افراد هستند و خطرات زیادی برای سلامتی آنها از جمله بیماری های پوستی و چشمی، رشد شناختی و اثرات خشکسالی وجود دارد. در سال های اخیر، سه برابر این تعداد کودکان تحت تأثیر قرار گرفتن در معرض گرد و غبار و کمبودهای موجود در هوا قرار گرفته اند.

بارزترین شاهد خشکسالی ویرانگر و طولانی مدت سه دهه اخیر، از بین رفتن دریاها و تالاب ها در برخی نقاط ایران است. سطوح شدید تنش آبی در سراسر کشور به ویژه در نیمکره شرقی و غربی کاملاً رایج شده است. تامین آب آشامیدنی کافی و سالم، بهداشت، کشاورزی، دامداری و برق به یک چالش روزمره تبدیل شده است.

یکی از اثرات اصلی خشکسالی کمبود مواد غذایی است که در صورت عدم رسیدگی به مشکلات روزافزون زندگی خانوادگی، انسجام اجتماعی را تضعیف می کند.

وضعیت خشکسالی کنونی عمدتاً ناشی از فعالیت‌های انسانی است و قطعاً نشانه‌ای از تغییرات اقلیمی ناشی از مدیریت ناپایدار خاک و آب در کشورهای همسایه است.

بخش بزرگی از ایران تحت تأثیر خشکسالی ها و اندازه های مختلف است. کاهش بارندگی در 30 سال گذشته، خدمات ناکافی ساختمانی و بحران سیاسی در اقتصاد، همگی باعث کاهش تاب آوری در برابر اثرات فزاینده تحریم ها در کشور شده است. ایران پذیرای 3.5 میلیون پناهنده از کشورهای همسایه جنگ‌زده بوده است. زندگی مردم به شدت آسیب دیده است و نیاز به بازسازی و نوسازی دارد تا متناسب با واقعیت های جدید باشد. زنانی که سرپرست خانواده هستند و دارای خانواده های تحت تکفل هستند بیشترین آسیب را می بینند.

اثرات خشکسالی، خطرات متعدد و پیامدهای انسانی آن را می توان به شرح زیر خلاصه کرد:

اثرات منفی بر دسترسی و همچنین تامین آب ضعیف به دلیل کمبود آب آشامیدنی و تمیز که باعث بیماری می شود. کمبود آب برای کشاورزی و دامپروری که از منابع اصلی امرار معاش هستند و بسیاری از مناطق مرزی تحت تاثیر قرار گرفته است.

جابجایی به دلیل بیکاری مناطق همجوار را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. با بدتر شدن فعالیت های اجتماعی، از دست دادن معیشت پایدار، تاب آوری اجتماعی را کاهش می دهد.

بازارها در همه مناطق با مواد غذایی و مایحتاج از جمله در دسترس بودن مایحتاج اولیه فعالیت می کنند، اما قدرت خرید به دلیل بیکاری و بیکاری ضعیف شده است.

آسیب به مناطق شهری، به ویژه در خارج از شهرهای اصلی، که در آن مردم در حال حرکت از مناطق روستایی هستند.

شیوع آسیب های روانی و افسردگی شدید، ناامیدی، اضطراب و خشم. خطرات سلامتی شامل عفونت های تنفسی، چشمی و پوستی، اسهال و اسهال ناشی از آب آشامیدنی آلوده است.

انحطاط اخلاقی که مستقیماً بر سلامت افراد تأثیر می گذارد.

افزایش خطر برای سایر خطرات، مانند سیل و زلزله، به دلیل کاهش رطوبت خاک. با پژمرده شدن زمین لغزش و پوشش گیاهی از جمله جنگل ها و بیابان ها، باران های ورودی باعث سیل های فاجعه آمیز می شود.

ایران با تعدادی از چالش های زیست محیطی از جمله گرمای شدید، آلودگی، سیل و کاهش دریاها مواجه است. در آوریل 1400، آژانس هواشناسی درباره “خشکسالی بی سابقه” و باران های سیل آسا هشدار داد. میزان بارندگی در رودخانه های بزرگ ایران از شهریور 1395 تا تیرماه 1400 در اکثر نقاط نسبت به دوره قبل بسیار کم بوده است. ایران در حال تجربه خشکسالی های مکرر است و به دلیل تغییرات اقلیمی با سختی های شدیدی مواجه است.

نگرانی جدی اثرات خشکسالی در شمال شرق ایران، در مرز با افغانستان است. جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرد از مجموع 31 استان، 29 استان، عمدتاً 7 استان خراسان جنوبی، کرمان، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خوزستان، اصفهان و خراسان رضوی به شدت دچار خشکسالی شده اند. فقدان آب آشامیدنی سالم، بهداشت، کشاورزی، دام و برق و همچنین ترویج رفتار بد انسانی منجر به مشکلات مخرب و ناپایدار بهداشتی و افزایش درآمد خانوار می شود.

* استاد مهندسی زلزله شناسی پژوهشکده بین المللی زلزله و عضو دستیار فرهنگستان علوم

دکمه بازگشت به بالا