فرهنگی

امثال ابتهاج با مرگ حیات تازه‌ای را آغاز می‌کنند

اخبار ایران من/ خراسان رضوی استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: شاعرانی چون ابتهاج، شفیعی کدکنی، سهراب سپهری و شاعرانی از این دست با مرگشان پایانی ندارند، بلکه نوری تازه بر زندگی آنها می تابد و شروعی نو خواهند کرد. زندگی

فرزاد قائمی در گفت وگو با اخبار ایران من، با بیان اینکه هوشنگ ابطحاج تحول بزرگی در شعر فارسی ایجاد کرد، اظهار کرد: شعر فارسی در دوره حاکمیت در محتوا و فرم تغییرات زیادی کرد و همین امر باعث رشد شد. شعر معاصر فارسی . بر این اساس می توان گفت که شعر فارسی در چند قرن اخیر هرگز آن رشد و شکوفایی را که در سال های 20 تا 50 هجری داشته است، نداشته است.

وی افزود: به همین دلیل دور نیست که بگوییم فهیم ترین شاعران نسل کنونی در این دهه ها با ظهور نیما و رشد و موفقیت شعر نیمایی پس از دهه 20 و 30 متولد شدند. هجری این داستان را تشویق کرد. بر این اساس هوشنگ ابتهاج موفق ترین نسل شاعران نوین این زمان و شاید یکی از آخرین بازماندگان این نسل است که به خوبی با تعبیر شفیعی برای بیان افکار و احساسات در اشعارش پیوند خورده است.

استادیار ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه ابتهاج شاعر باسوادی نبود، توضیح داد: ترانه های جدید او. ابتهاج بالاترین مقام را در غزل نویسی و غزل فارسی نو که یکی از عناصر انقلابی شعر نو فارسی است، دارد. از این رو شاعری است که صفات شعر نو و قدیم را با زیبایی بی نظیری در اشعار خود آمیخته است.

قائمی همچنین گفت: سایه با اینکه اهل هیچ حزب و جریان سیاسی نبود، از جمله شاعرانی بود که در شعرهایش بیانگر باورهای سیاسی در دوران سیاسی شعر فارسی، در سال های پس از 28 مرداد بود. به همین دلیل شعر سایه دارای بعد سیاسی و اجتماعی است که معنای و معرفت خاصی نیز دارد.

وی ادامه داد: مجموعه این عوامل، ابطحاج را بر اساس نقش او در غزل نو فارسی و تلفیق هوشمندانه شعر نو و قدیم در بستر شعر نیمایی، بخشی از شعر نیمایی کرده است. و در مورد نقش او در سیاست و جامعه در شعر معاصر.

استادیار ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: از منظر دیگری می توان به اهمیت ابتهاج پرداخت و آن نقشی است که در موسیقی نوین ایران ایفا شده است. هوشنگ ابتهاج یکی از شاعران امروزی است که بیشتر از شاعران هم نسل خود نزد موسیقی دانان، خوانندگان و نوازندگان ایرانی دیده شده است و انقلابی ترین شعر او در موسیقی ایران اتفاق افتاده است. بله، او خودش تصور روشن و هارمونی موسیقی را داشت و آثاری چون خلق برنامه گلچین همراه با برنامه موسیقی گلها و همکاری افرادی چون لطفی باعث شد که نام او در موسیقی ایران به عنوان شعر فارسی به پایان برسد.

قائمی گفت: یکی از ویژگی های منحصر به فرد سایه که با شاعران هم نسل خود مانند شاملو دارد، علاقه به پژوهش های ادبی است. او در کنار شعر و موسیقی و فلسفه اجتماعی به تحقیق و پژوهش در ادبیات به ویژه ادبیات کهن بسیار علاقه داشت. همچنین با توجه به مهارت های غزلی و رهبری حافظ در این شعر، از حافظ بسیار خرسند بود. او بخشی از عمر خود را صرف تحقیق در شعر حافظ کرد و توانست موسیقی حافظ را کنترل کند.

وی گفت: پس از درگذشت هوشنگ ابتهاج، استاد شفیعی کدکنی را تنها بازمانده این نسل فهیم شاعر نو فارسی زبان می دانند. عصری که از دهه های شعر نو فارسی مثلاً دهه 30 تا 50 معنا پیدا کرد و رشد و قدرت آنها.

استادیار ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه جدای از هم رده بودن ادبیات، چیزهای دیگری هم این دو شاعر را به هم پیوند می دهد، گفت: شفیعی و ابتهاج از شاعران نوگرا هستند. شعر نو فارسی و پیوند با شعر کهن. هم در شعر ابتهاج و هم در شعر شافعی، آگاهی از مضمون ادبیات کهن فارسی و بهره گیری ماهرانه و خلاقانه از نوشته های کهن برای خلق مضامین جدید و پنهان دیده می شود.

قائمی افزود: علاوه بر این همه این شاعران دارای درایت اخلاقی و سیاسی بودند و با موسیقی، هنر ایرانی و نسبت شعر و موسیقی آشنایی زیادی داشتند. از این حیث شعر آنها الهام بخش هنرمندان ایرانی به ویژه در عرصه موسیقی بوده است و پس از درگذشت سایه، شفیعی کدکنی تنها بازمانده این نسل روشنفکر است. عصری که شعر فارسی آخرین روزهای مهم خود را سپری کرد.

وی گفت: متأسفانه در چند دهه اخیر شعر به تدریج کارکرد روزمره و حیات بخشی خود را برای مردم ایران از دست داده است و گنجینه هایی مانند ابتهاج و شفیعی کدکنی با شعر و زندگی خود به ما نشان می دهند که در این راه چه از دست داده ایم. قدرت و راه های تاریکی که در آن قدم نهاده ایم، پس قبل از اینکه از کار شفیعی کدکنی گلایه کنیم، باید از او استقبال کنیم و از وجودش بهره ببریم.

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: به راستی جای خالی هر هنرمند، متفکر و شاعر بزرگی را انسان دیگری نمی توان پر کرد. فردیت یکی از ویژگی های منحصر به فرد هنرمندان است. بنابراین ابتهاج در شعر فارسی و جامعه معاصر شکلی داشت که نقش او بی بدیل است.

قائمی افزود: نباید از این بزرگان غافل شد و باید از شعر و حکمت و جاودانگی آنها برای ساختن انسان های خوب و شعر و هنر موثر استفاده کرد اما متأسفانه عظمت بزرگان متفکر ما پس از مرگ آنها اغلب به فراموشی سپرده می شود.

وی با اشاره به اینکه در این سال ها شاعران، اندیشمندان و نویسندگان بزرگی را از دست داده ایم، گفت: وقتی خبر فوت هر بزرگی منتشر می شود، گلایه ها و سخنان تسلیت آمیز در روزنامه ها منتشر می شود، اما به زودی همه چیز فراموش می شود. این در حالی است که برخلاف سال های اخیر، جدای از خبر بیماری و انتظار مرگ ابتهاج، رسانه ها و دنیای واقعی از ایده ها و مهارت های ابتهاج صحبت کردند.

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه شعر فارسی همیشه در زندگی مردم ایران، در میان نخبگان و عوام جایگاه مهمی داشته است، گفت: آثار خوب شعر در زندگی از آن ماست. . زندگی مردم به رسیدن به یک نوع خلاصه نمی شود، شفقت و پرهیز از خشونت یکی از بهترین چیزهای شعر است.

قائمی افزود: دوری از شعر، اندیشه و هنر انسان را به ماشین های خسته و خسته ای تبدیل می کند که هر روز از معنای واقعی زندگی دور می شوند. از دوران دردناک مرگ این بزرگان درس بگیریم و سعی کنیم در زندگی خود با آنها زندگی کنیم و فقط به پیام آرامش دلخوش نباشیم.

انتهای پیام

دکمه بازگشت به بالا